herfstHerfst! De bomen verkleuren. Een prachtige tijd van het jaar. De herfstperiode is bij uitstek geschikt om de balans op te maken.

Wat is voor verbetering vatbaar, wat niet? Wat kan je eventueel veranderen? Welke activiteiten passen daar goed bij?

Groepsdynamisch gezien heeft de groep zich gevormd. Als het proces positief verlopen is breekt nu de fase aan van lekker met elkaar aan het werk. En mag je jezelf feliciteren! Je zult wel moeten blijven opletten en bijsturen, groepsvormingsactiviteiten en energizers blijven doen, maar de bedding voor de rest van het jaar is gelegd (als er geen veranderingen komen tenminste). Als het in je groep nog niet lekker loopt. Trek dan aan de bel. Laat iemand met je meekijken en meedenken.

In de herfst is het zaak om de balans op te maken en een laagje dieper te kijken. Hoe zijn de onderlinge relaties verdeeld in de groep? Over het algemeen wordt het Sociogram afgenomen maar leerkrachten vragen regelmatig aan mij hoe ze dit proces kunnen beïnvloeden.

Het sociogram, of de sociomatrix wordt opgesteld aan de hand van de antwoorden op vragen als:

–       Met welk kind kun je goed samenwerken?

–       Met welk kind kun je helemaal niet samenwerken?

–       Met welk kind wil je graag spelen?

–       Met welk kind wil je helemaal niet spelen?

Als je het precies wilt weten, laat je deze vraag voor alle kinderen beantwoorden. Je geeft ze een overzicht met alle namen en stelt bovengenoemde vragen. Laat ze plussen en minnen.

karin peter Fatima Saïd Fleur Mark Anna totaal
Karin x + + 2
peter x + + 2
Fatima + x + 2
Saïd + x + 2
Fleur + + x 2
Mark + + x 2
Annabelle + + x 2
totaal 2 3 2 1 4 2 0

Voorbeeld van een sociomatrix

Een sociomatrix laat je snel zien hoe de keuzes van de kinderen gemaakt zijn. Wie er populair zijn in de groep, wie controversieel, wie genegeerd worden en wie gemiddel zijn.

Populaire kinderen zijn de kinderen die vaak worden gekozen. Ze kunnen met iedereen goed opschieten en zijn vaak zeer sociaal vaardig.

Gemiddelde kinderen zijn de kinderen die gemiddeld genomen goed in de groep liggen. Ze worden zo tussen de 2 – 4 keer positief gekozen.

Controversiële kinderen ( + > 4, – > 4) zijn kinderen die tegenstrijdige gevoelens oproepen. Ze hebben leuke kanten, maar ze irriteren ook andere kinderen.

Genegeerde kinderen (0 of 1 punt) zijn kinderen die niet of nauwelijks gekozen worden. Dit kan zijn omdat ze niet opvallen; wat stil en teruggetrokken zijn. Het kan ook zijn dat deze kinderen onvoldoende sociaal vaardig zijn of zich te ‘ouwelijk’ of te ‘kinderachtig’ gedragen. Genegeerde kinderen kiezen vaak de populaire kinderen.

Buitengesloten kinderen (- > 4) zijn de kinderen die alleen maar negatief gekozen worden. Dit zijn kinderen die vooral irritatie oproepen. Dit zijn de kinderen die in een negatieve groep de zondenbok wordt. Het zijn vaak niet sociaal vaardige kinderen. En als je hier als school niets aan doet, zijn dit de kinderen die hun hele schoolloopbaan alleen zijn.

Maak een overzicht voor jou groep. Begin met een naam en zet een pijl naar de leerlingen die gekozen zijn. Bouw zo het geheel op. Pak een A3 papier, dat geeft je wat meer ruimte. Accepteer dat het er wat rommelig uitziet. Het gaat er vooral om dat je de onderlinge relaties kunt ‘lezen’. Arceer de verschillende posities met een kleurtjes. En? Hoe staat het er voor in jouw groep?

Een Sociogram laat je de onderlinge relaties in jouw groep zien. Hiervoor moet je de onderlinge verbindingen tekenen.

SociogramZijn er kliekjes in jou klas? Wie kiest wie? (hier blauw)

Zijn er slangrelaties? (kinderen zijn onderling wel betrokken op elkaar maar de betrokkenheid is niet wederzijds; hier wit).

Zijn er Paren? (kinderen die voor elkaar kiezen en zich kunnen afzonderen van de rest; hier groen).

Wie nemen de sterposities in (hier Maaike); de populaire kinderen die veel gekozen worden

Welke kinderen worden buitengesloten (hier Karin); de kinderen die niet gekozen worden.

Kliekjes zijn belangrijk om te weten want die kunnen zich ontwikkelen tot rivaliserende subgroepen. Slangrelaties zijn belangrijk om te weten, daar kun je kinderen helpen er  wederzijdse relaties van te maken.

Kinderen die niet de goede sociale vaardigheden ontwikkelen, blijven in hun latere leven op problemen stuiten! Help ze!

10 tips om de onderlinge relaties te beïnvloeden:

1. Kijk naar de keuzes van de kinderen met wie ze graag samenwerken. Kinderen leren door identificatie met elkaar. Kijk of je keuzes van kinderen kunt honoreren. Als je een genegeerd kind bij een populair kind plaatst, leert dit kind ook hoe hij/zij zich sociaal vaardiger kan gedragen. Populaire kinderen hoeven meestal niet bij de kinderen van hun eerste keuze in een groep te zitten.

2. Geef de genegeerde kinderen altijd hun eerste keuze. Ze kiezen heel vaak de populaire kinderen uit de groep.

3. Doe verdiepende kennismakingsoefeningen! (zie e-book Aan de Slag met..)

4. Blijf energizers doen met de kinderen!

5. Maak tweetallen en laat ze samen een opdracht uitvoeren die tijd vraagt en waar ze bijvoorbeeld foto’s moeten gaan maken in en om de school.

6. Doe bijvoorbeeld een stellingspel met kinderen. Stel bijvoorbeeld verschillende vragen aan de klas: Ik vind het geven van een prestatie eng: mee eens, gedeeltelijk mee eens, niet mee eens. Ik zou meer vrienden willen hebben: mee eens, gedeeltelijk mee eens, niet mee eens. In deze klas mag ik meedoen als ik het vraag: mee eens, gedeeltelijk mee eens, niet mee eens. etc Laat kinderen een hoek kiezen. En ga daarna met elkaar in gesprek. Wat verbaast je? Wat verbaast je niet? Bedenk ook oplossingen met elkaar. Bijvoorbeeld als een kind meer vriendschappelijke contacten wil hebben, hoe kunnen we hem of haar daar als klas mee helpen?

7. Speel de geheime vriend in de klas (zie ebook: Aan de Slag met Groepsvorming) en andere werkvormen rond complimenten.

8. Besteed aandacht aan sociale vaardigheden!

9. Geef leerlingen spelletjes te doen, waarin samengewerkt wordt!

10. Blijf de groepsmissie centraal stellen en geef veel complimenten aan de kinderen die  gedrag laten zien die dit ondersteunen (blog 24 aug).

Door kinderen te helpen sociale vaardigheden op te bouwen, worden ze in staat gesteld een balans te ontwikkelen tussen het aangaan van gezonde relaties en autonomie.

Stel je zelf een doel op het gebied van de Sociaal Emotionele Ontwikkeling. Wat is Sociaal gezien de volgende stap die jij met je groep wil gaan maken? Laat een reactie achter in het commentaar veld hieronder.

 

Zorg dat je het Verschil maakt!

Als je mijn blog waardeert dan hoor ik dat graag! en ik zou het heel fijn vinden als je mij wilt helpen om mijn facebookpagina Groepsvorming meer zichtbaar te maken door een like te geven. Voor al diegenen die dit inmiddels gedaan hebben: heel erg bedankt!

En verder: DEEL dit artikel met jouw netwerk, door op de Tweet, Like, Share of Google+ knoppen te klikken, zodat ook andere leerkrachten in jouw netwerk kennis kunnen maken met de blogspot van Klasse(n)Kracht!

2018-02-10T07:37:12+00:00

Klasse(n)Kracht!®

Sidoniastraat 16 1336ME Almere

Mobile: 06-24190128

Web: Facebook

Meest recente berichten