DaderSlachtoffer‘Moeder mishandelt juf op basisschool’ las ik in de Volkskrant. ‘De vrouw had ruzie met de lerares over een voorval rond haar kind. Hierbij greep de moeder de juf naar de keel op het schoolplein. De juf raakte even buiten bewustzijn en liep verwondingen op.’ Mijn eerste gedachte is: wat is daar gebeurd waardoor deze vrouw zo boos is dat ze deze juf naar haar keel grijpt?’ Op internet lees ik dat er een discussie met de juf was over een voorval waarbij haar kind betrokken was.

Twee dagen later lees ik dat de moeder aangifte heeft gedaan bij de politie. Ze klaagt de juf aan wegens mishandeling van haar dochter. Tijdens de gymles heeft de juf haar dochter zo hardhandig aangepakt, omdat ze niet wilde luisteren, dat de arm van het meisje gekneusd is geraakt. Volgens omstanders was het meisje mogelijk slachtoffer van pesterij waarbij de leerkracht niet ingegrepen zou hebben. De juf zou volgens omstanders niet in discussie willen gaan over het incident. Hierna is de boel geëscaleerd…

Flashback

Oef dit heb ik zelf een beetje meegemaakt. Ik werkte als invalleerkracht in een groep 4. Het meisje had al een arm in het gips (had ik niet gedaan…) en ze wilde absoluut niet naar mij luisteren. Ik voelde me machteloos en werd steeds bozer tot het moment dat ik haar vastgreep en haar min of meer de klas uitsleurde…ik dacht ‘dan die andere arm ook maar in het gips, maar luisteren zul je!!! Als ik er aan terug denk word ik weer rood en krijg ik het warm. Zo zal de leerkracht zich ongeveer gevoeld hebben op het moment dat ze dit deed. Wat heeft zich op die dag voorgedaan? Wat heeft zich op voorgaande dagen al voorgedaan? Ik vermoed dat de leerkracht zegeltjes heeft geplakt en dat haar zegelboekje vol was op die dag.

Hoe zorg jij er voor dat je zegelboekje niet vol komt?

Als moeder kies je partij voor je kind en op een bepaald moment is ook haar zegelboekje vol. Niet gehoord worden in je zorgen omtrent je kind is als ouder soms om gek van te worden. Dit is overigens geen reden om iemand aan te vliegen. Maar als het niet goed gaat met je kind op school, (en ook die ervaring heb ik) hij of zij ongelukkig is, bouw je een bepaalde boosheid en frustratie op. Als deze zorg ook nog eens gekoppeld is aan eigen ervaringen met pesten of gepest worden, kun je je voorstellen dat het emmertje gauw vol is.

En als ouder? Wanneer ga jij pal achter je zoon of dochter staan en zul jij de juf of meester wel eens duidelijk maken hoe het zit?

Dader en Slachtoffer

Een dader is iemand die over grenzen gaat, die anderen schade berokkent. Ook iemand die moppert over een ander of roddelt noemen we een dader. Iemand die straf geeft of je vermanend toespreekt. Het is allemaal dadergedrag. Een leerkracht die voortdurend moppert op de schoolleiding voelt zich slachtoffer en projecteert zijn onvrede op de directie. Ook een directeur die klaagt over zijn team of over zijn bovenschoolse directeur voelt zich slachtoffer en klaagt aan.

Een slachtoffer is iemand van wie de grenzen zijn overschreden door welke oorzaak dan ook. Iemand die gepest wordt is slachtoffer. Iemand die gemanipuleerd wordt is slachtoffer en iemand die naar de keel gegrepen wordt ook.

Er zijn in deze casus diverse daders en slachtoffers. Je kunt op verschillende manieren met slachtoffer ervaringen omgaan. Of je stapt in het daderschap om aan het slachtofferschap te ontsnappen. Of je blijft in het slachtofferschap hangen. Leerkrachten die klagen over ouders voelen zich slachtoffer en ouders die leerkrachten aanklagen voelen zich ook slachtoffer.

Dramadriehoek

dramadriehoekDaderschap en slachtoffers zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een soort Siamese tweeling. Een dader kan niet bestaan zonder slachtoffer. En als de dynamiek tussen dader en slachtoffer aanwezig is, zie je vaak ook een redder in beeld komen. De redder kiest partij. Lijkt heel nobel en onschuldig. Maar de redder versterkt in feite de dader-slachtofferdynamiek. Door partij te kiezen voor of tegen het slachtoffer houdt je de situatie in stand. Dit patroon noemen we de Dramadriehoek.

Psychologisch gezien verwijst reddergedrag naar eigen ervaringen. Het zien van een slachtoffer, een kind dat gepest wordt of thuis slecht behandeld wordt, doet je meestal onbewust denken aan je eigen ervaringen uit je eigen jeugd of schooltijd. Ik herken dit. Ik ben me er lang niet bewust van geweest dat ik altijd partij koos voor de underdog. Ik was altijd loyaal aan het slachtoffer. Van in mijn ogen onrechtvaardige behandelingen kon ik echt heel boos worden.

En jij?

Toen jij het bericht las of te horen kreeg, aan wie was jij loyaal? De moeder? De leerkracht? De leerling? En wat heeft dit te maken met jouw geschiedenis? En onderzoek eens met je collega’s als je/jullie ouders lastig vindt(en). Hoe werkt de dader-slachtofferdynamiek bij jullie? Klaag je ouders aan? Of onderzoek je met elkaar wat je lastig of moeilijk vindt? En kom je er dan achter dat je misschien een leervraag hebt? Hoe gaan jou collega’s hier mee om?

Tip: ga hier als team mee aan de slag. Onderzoek de werking van de dramadriehoek, de dader-slachtofferdynamiek, de relatie met de schoolcultuur en hoe je hier op een andere manier mee om kunt gaan.

Wil je er meer over lezen? Henk Galenkamp heeft een prachtig boek geschreven ‘Krachtige leraren, Prachtig onderwijs’.

Wil je hier wat mee met je team? Stuur mij een mail jelly.bijlsma@jbct.nl en ik denk graag met je mee. Doorbreek met elkaar de dader-slachtofferdynamiek!

Als je mijn blog waardeert deel dit artikel dan met jouw netwerk zodat ook collega leerkrachten, intern begeleiders, directeuren kennis kunnen maken met Klasse(n)Kracht!

Een verschillige groet,

Jelly

2018-02-10T07:37:09+00:00

2 Comments

  1. lonneke april 3, 2015 at 18:45 - Reply

    Mooi Jelly. Vanuit mijn rol voelde ik automatisch mee met de leerkracht. Immers, als deze leerling “gewoon goed opgevoed zou zijn” zou ze gewoon geluisterd hebben en had de juf niet over hoeven gaan tot deze ingreep. Maar daarmee geef ik meteen aan geen oog te hebben voor het zegelboekje van de leerling of haar moeder…….

    • Jelly Bijlsma
      Jelly Bijlsma april 4, 2015 at 06:58 - Reply

      Hoi Lonneke,
      Dank je wel! Ja precies! En dat maakt ons werk soms moeilijk maar ook zo uitdagend.Als professional je automatische piloot weten te stoppen en voorbij je eigen overtuigingen, ervaringen, waarden en normen de ander te blijven zien en dan ook nog in verbinding te blijven. Dat is soms heeel hard werken!

Leave A Comment

Klasse(n)Kracht!®

Sidoniastraat 16 1336ME Almere

Mobile: 06-24190128

Web: Facebook

Meest recente berichten