” Ik weet niet wat er aan de hand is, maar ik begrijp helemaal niks van het gedrag van de klas. Ze vervallen weer helemaal terug in hun oude patroon. Ze bemoeien zich weer met van alles en nog wat. Hebben om het minste geringste ruzie. Pfff ik dacht dat we deze fase voorbij waren. Of heeft dit misschien te maken met het naderende afscheid?”

Afscheid nemen 

De fase waarin de groepen nu zitten wordt ook wel ‘mourning’ (rouwen) genoemd De groep  houdt in deze fase op te bestaan. Kinderen zijn weer een jaar ouder. Sommige combinatie groepen splitsen op, sommige kinderen gaan naar een andere school. Voor sommige leerlingen is afscheid lastig. Ze zijn zich hier vaak niet bewust van. Maar ergens in het onderbewustzijn wringt en woelt het. Sommige kinderen maken meer ruzie, er kunnen wrijvingen ontstaan of ineens lijkt het samenwerken niet meer te lukken of zijn er op het plein ineens weer meer gedoetjes. Normen lijken te vervagen. Of je ziet dat kinderen heel erg aan elkaar gaan ‘klitten’ (het ‘reünie syndroom) nemen vanuit ruzie veel makkelijker dan het voelen van het gemis.

Tijdens een studiemiddag vertelde een leerkracht mij dat deze informatie haar hielp om te begrijpen wat er aan de hand was tussen haar en een leerlinge. Gedurende een paar jaar had deze leerkracht een bijzondere band opgebouwd met een meisje dat ‘bijzonder’ gedrag vertoonde. Ze had met haar een vertrouwensband weten op te bouwen waardoor deze leerlingen gedragsmatig echt stappen heeft kunnen zetten. Maar sinds een paar weken is het contact door deze leerling verbroken. Ze wil niet meer met de leerkracht praten, ze doet allen nog maar bot en stuurs.

Snappen dat dit in sommige groepen sterk kan spelen (of bij sommige leerlingen) helpt enorm om dit proces te begeleiden. Praat met de klas over het aankomende afscheid. Welke ervaringen hebben ze met afscheid? Help ze om er over in gesprek te gaan en biedt werkvormen die dit proces ondersteunen.

De kracht van rituelen

We zijn het jaar begonnen met het Regie voeren op Regel, Routines en Rituelen. Welke rituelen heb jeopgebouwd met de klas? Hier maken we de cirkel rond. We maken gebruik van de kracht van rituelen bij het afscheid nemen. De meeste scholen hebben rituelen. Even kennismaken met de nieuwe groep, klas opruimen, een rode loper, via de glijbaan naar een nieuwe groep. En En toch geloof ik in de kracht van rituelen. Steeds meer rituelen worden onder invloed van bezuinigingen en resultaatgericht denken afgeschaft. Terwijl vieren, terugkijken, met elkaar kijken naar wat we hebben bereikt, mooie herinneringen, moeilijke momenten, ontwikkelingen, heel erg belangrijk zijn om bij stil te staan. Rituelen zijn soms ook de gewoonten die je met elkaar hebt opgebouwd. Bijvoorbeeld elkaar begroeten als je ’s morgens de klas binnen komt. Of altijd starten met een verhaal of een gesprek.

Rituelen

Een Ritueel is een gebruik dat steeds terugkeert bij een bepaalde gebeurtenis. In dit geval aan het eind van het schooljaar. Een Ritueel heeft zes kenmerken:

  • het heeft een vast patroon
  • het bestaat uit woorden, daden en symbolen
  • je gebruikt het bij belangrijke levenservaringen
  • het verwijst naar wat belangrijk is
  • het versterkt het gemeenschapsgevoel
  • het maakt mensen (weer) sterk.

Sta er samen eens bij stil? Hoe nemen wij jaarlijks afscheid van elkaar? Dit geldt niet alleen voor groep 8. Wat betekent afscheid nemen voor ons? Is het vooral een gevoel van blijdschap dat je het overleefd hebt met de groep? Of ben je in gedachten je koffers al aan het inpakken? Of neem je met pijn in je hart afscheid?

Hoe geef je samen met de kinderen vorm aan de overgang van een oude naar een nieuwe periode op een bewuste manier? In de vorm van een ritueel, zodat leerlingen ook in hun verdere leven deze stappen kunnen toepassen?

Of de collega die vertrekt? Hoe maak je er een mooi afscheid van?

Tips
  • Klassengesprekken: 
Voer klassengesprekken met de kinderen over het naderende afscheid en bespreek de signalen van ‘vitten’ of ‘klitten’. Als leerkracht is je rol vooral: aktief luisteren naar de gevoelens en verhelderen hoe het komt dat deze verschijnselen optreden.
  • Jaarkaartjes: leuke jaarkaartjes met vragen die terugblikken op het jaar.
  • Tijdschrift: Maak een tijdschrift met elkaar of een herinneringsboek waarin je terug gaat naar groep 1. Hoe kwam je binnen, wat heb je geleerd, wat herinner je je nog uit elke groep etc?
  • Ganzenbord:
 Terugblik-op-het-schooljaar spel. Neem de groep mee terug in de tijd. Help de leerlingen het jaar te overzien. Welke belangrijke gebeurtenissen zijn er geweest? Wat zijn bijzondere momenten geweest voor de kinderen in de klas? Je kunt een ganzenbord maken op de vloer; de vakjes stellen perioden voor; bij elk vakje wordt een gebeurtenis verteld.
  • Herinneringskistje: 
Zorg voor een houten kist of een schoenendoos. Alle leerlingen krijgen een vel papier. Op de tafel liggen viltstiften, tijdschriften, plakplaatjes etc. De leerlingen maken een tekening van de mooie momenten van het jaar. Dit kan met symbolen, plaatjes etc. Aan het eind van de les stoppen de leerlingen hun tekeningen in de kist of de doos. Af en toe pak je de doos en laat je kinderen een tekening eruit halen. Een leerling vertelt dan iets over de tekening van een klasgenoot. Wat zijn de herinneringen die hij/zij ziet op de tekening? Iedere leerling omschrijft een tekening van een ander.

Hoe geef jij vorm aan afscheid? Laat je ervaring achter in het commentaarveld hieronder!

Maak er een mooi en verschillig afscheid van!

Hartelijke groet, Jelly

2019-03-10T15:45:23+00:00

8 Comments

  1. Anne Kesselaer juni 25, 2018 at 20:35 - Reply

    Lieve Jelly,
    Wat hebben mijn kinderen (leerlingen) geboft dat Klassenkracht op mijn(ons) pad kwam.
    Dank je, Anne

    • Jelly Bijlsma
      Jelly Bijlsma juni 26, 2018 at 08:09 - Reply

      Lieve Anne,
      Dank je wel dat je de moeite neemt om mij dit te zeggen. Het ontroert met en het maakt me blij dat Klasse(n)Kracht jou en de kinderen iets moois gebracht heeft. En ik ben natuurlijk heel benieuwd welk pad jullie bewandeld hebben dit jaar. Maar die vraag ga ik je in een apart mailtje stellen.
      Een verschillige groet:), Jelly

  2. Baukje juni 26, 2018 at 10:18 - Reply

    Hoi Jelly,
    Wat weer een prachtige blog. Ik heb vorige week zelf ervaren wat er gebeurt als je het ritueel van de ochtendstart in een klas doorbreekt en als je het ritueel van de ochtendstart in een klas respecteert. Een wereld van verschil. 😉
    We begonnen op maandag in een groep 6 in de speelzaal. Prachtig idee en een veel te grote verandering bleek achteraf: onrustig, veel vitten, gedoe en fysiek geduw en getrek. Niet meer aan te spreken.
    Geleerd van de maandag zijn we op vrijdag in de andere groep 6 gestart in de klas. Start van de dag gemaakt en daarna hetzelfde programma. ook in de speelzaal geweest. Ondanks dat het verschillende groepen waren maakte de start het echt verschil: de kracht van rituelen!
    Dankjewel dat je de kracht van rituelen en afscheid nemen weer zo helder en herkenbaar maakt.
    Met meesterlijke groet,
    Baukje

    • Jelly Bijlsma
      Jelly Bijlsma juni 26, 2018 at 11:01 - Reply

      Hoi Baukje,
      Wow wat een prachtige ervaring. Je zou denken: Ach wat maakt dat nou uit? En dan ervaar je binnen 1 week het verschil. “Zo zijn onze manieren en als het dan ineens heel anders gaat levert dat veel onrust op. Daar zit volgens mij ook een link met invallers. Tijd nemen om de rituelen met elkaar door te spreken ipv ‘pak je rekenboek op blz. 65’.
      Met een verschillige groet,
      Jelly

  3. Nicole juni 26, 2018 at 18:21 - Reply

    Dag Jelly,
    Op school staat mijn bureau eigenlijk tegen het raam. Soms klopt er een kleuter tegen het raam om even te zwaaien of maakt groep 3 er een spelletje van om even ‘kiekeboe’ te spelen.
    Maar, nu aan het einde van het schooljaar is het voornamelijk groep 8 die druk zwaaiend langs lopen en net zo lang blijven zwaaien, tot ik kijk en terugzwaai.
    Volgende week vrijdag is het definitieve uitzwaaimoment. Dan fietst groep 8 letterlijk de school uit. Zij met wellicht wat zenuwen en ik standaard met een brok in mijn keel. Daar gaan onze kanjers!
    Zwaaitjes,
    Nicole

    • Jelly Bijlsma
      Jelly Bijlsma juni 27, 2018 at 13:21 - Reply

      Hoi Nicole, En dan komen ze na de vakantie vast weer bij je voor het raam kloppen.
      Elk jaar weer een bijzonder moment. Hoor jij al verhalen van onrust in de klassen of op het plein? Verhalen van vitten, klitten of jammeren?
      Groet, Jelly

  4. Jacqueline Sluis juni 27, 2018 at 11:31 - Reply

    Hallo Jelly
    Bedankt voor al je tips en positieve bijdrage van het afgelopen jaar. Dit laatste artikel is heel herkenbaar.
    Fijne vakantie
    groet
    Jacqueline ( basisschool Kornak )

    • Jelly Bijlsma
      Jelly Bijlsma juni 27, 2018 at 13:19 - Reply

      Hoi Jacqueline,
      Heel graag gedaan!! Jij ook een heerlijke zomer!
      groet,
      Jelly.

Leave A Comment

Klasse(n)Kracht!®

Sidoniastraat 16 1336ME Almere

Mobile: 06-24190128

Web: Facebook

Meest recente berichten