Afgelopen week had ik een bijeenkomst met een team waarin we werken aan het versterken van het gevoel van Sociale Veiligheid. Er ontstond in een groepje een discussie rond de vraag: als er veel in een team geroddeld wordt, moet je dan concluderen dat het onveilig is in het team. En als dat zo is moet je dan niet eerst aan de slag met het team om de oorzaak van de onveiligheid weg te nemen? Het klinkt heel plausibel om dat te gaan doen. Alleen… een team wordt gevormd door mensen, met allemaal hun eigen geschiedenis (en dus ook hun ervaringen). Er wordt wel eens gezegd: Veiligheid zit in jezelf.

Voor mij een kip of ei verhaal. Als roddelen een gevoel van onveiligheid geeft dan is stoppen met roddelen het gewenste gedrag om het gewenste resultaat (je veilig voelen) te realiseren. Als je namelijk met elkaar besluit om niet meer te roddelen, mopperen, klagen, verander je de cultuur van een team en dus creëer je veiligheid. Veiligheid gaat voor een groot gedeelte over hoe je met elkaar omgaat. Zo ook in een groep. Als je als leerkracht regie voert op veiligheid betekent dit dat je kinderen gedrag leert dat je nodig hebt om op een prettige manier met elkaar om te gaan. Als er in jouw groep veel geroddeld wordt….wat doe je dan? Vanmorgen kwam ik toevallig het verhaal van de schelp, de eend en de adelaar tegen:

schelpVolgens een oud Indisch scheppingsverhaal (De wetten van de winnaars, Bodo Schäfer, 2000) schiep God nadat hij de wereld had geschapen, eerst een schelp en legde deze op de bodem van de zee. De schelp had geen spannend leven. Hij deed niets anders dan zijn schaal open doen om wat zeewater met voedsel tot zich te nemen en deze daarna weer te sluiten. De hele dag schaal open, schaal dicht…schaal open….schaal dicht.

Vervolgens schiep God de adelaar. De adelaar gaf hij de vrijheid om de lucht in te stijgen, over bomen en bergtoppen te vliegen en zonder beperkingen te kunnen leven. Dat ging natuurlijk niet zonder daarvoor een prijs te betalen. Dagelijks moest de adelaar voor zijn prooi strijden en als hij jongen had, moest hij op voedsel jagen. Niets kreeg hij in de schoot geworpen.

Achteraf was God toch niet trevreden over de creatie van deze twee dieren, omdat hij eeneend dier miste dat tussen deze twee thuishoorde. Daar tussenin was ruimte voor een eend. De eend was minder passief dan de schelp maar ook weer niet zo actief als de adelaar. Hij kwekte er op los, soms om aandacht tevragen, maar ook als hij als volgzaam dier op zoek was naar de leider.

Vervolgens schiep God de mens en stelde hem de vraag of hij als een schelp , een eend of een adelaar wilde leven. De mens moest kiezen of hij geleefd (schelp) wilde worden, een twijfelaar (eend) wilde worden of een echte persoonlijkheid (adelaar).

Kenmerken van Adelaars en Eenden

  • Adelaars daarentegen nemen beslissingen op basis van hun principes en intuïtie.
  • Eenden durven geen beslissingen te nemen.
  • Adelaars praten positief of zwijgen
  • Eenden roddelen
  • Adelaars zijn optimisten: het glas is halfvol
  • Eenden zijn pessimisten: het gals ik half leeg
  • Adelaars concentreren zich op oplossingen
  • Eenden concentreren zich op problemen
  • Adelaar vergeven
  • Eenden herinneren zich altijd welk onrecht hen is aangedaan
  • Adelaars herkennen in elk probleem een kans
  • Eenden zoeken in elke kans een probleem
  • Adelaars zijn bereid om te leren en doen het gewoon
  • Eenden weten alles beter en bedenken argumenten om iets niet te doen
  • Adelaars bedenken oplossingen
  • Eenden bedenken uitvluchten
  • Adelaars bereiken de hoogste toppen
  • Voor Eenden bestaat de wereld uit een kleine vijver

adelaar

In iedere organisatie werken eenden en adelaars. Eenden zorgen er niet voor dat de missie van de school tot leven komt, dat doen Adelaars wel. Iedere organisatie moet er dan ook voor zorgen dat ze de juiste mensen aanneemt: dat wil zeggen dat er geen Eend op een functie werkt waar je een Adelaar nodig hebt. En als je dus te veel Eenden in een team hebt….

Het leven biedt elke dag momenten die je van de Schelp naar de Adelaar, van de Adelaar naar de Eend of andersom laat ‘fladderen’. Je kunt de keuze maken voor groei naar persoonlijkheid (de Adelaar), blijven zitten met twijfels over je kwaliteiten en je laten beïnvloeden door je negatieve overtuigingen (Eend), of je maakt de keuze om geleefd te worden (Schelp).

En… waarin herken jij jezelf? Ben jij een eend of een adelaar is. Constateer je dat je eendgedrag vertoont? Doe er wat aan!

En hoe is dat bij jou in de klas? Wie zijn de schelpen, eenden en adelaars? En zijn leerlingen zich hier bewust van? Vertel het verhaal aan je klas (bovenbouw) en stel de vraag eens aan de kinderen. Wanneer gedraag jij je als een schelp, een eend of een adelaar? Herkennen ze dit van elkaar? Hoe komt dat? Wanneer is het prettig en wanneer niet?

Ik lees graag je ervaringen op het commentaarveld hieronder!

Als je mijn blog waardeert wil je dit artikel dan delen met jouw netwerk zodat ook collega leerkrachten, intern begeleiders, directeuren kennis kunnen maken met Klasse(n)Kracht!

Een verschillige groet,

Jelly

p.s. mocht je belangstelling hebben voor de Tweedaagse MensKracht; de kracht van het samen anders zijn! klik dan HIER.