Gestallt 2Toen ik een logo zocht voor mijn bedrijf zag ik alleen maar vrachtwagens met logo’s voorbijkomen. Toen ik zwanger was, zag ik allemaal vrouwen met een dikke buik lopen, terwijl me dat eerder niet opgevallen was. Als ik gezond wil eten zie ik alleen maar heerlijke koekjes en chocola voorbij komen J. Volgens mij noemen ze dat in de Psychologie selectieve aandacht. Het is een verscherping van de aandacht op iets of een gebeurtenis waardoor andere gebeurtenissen niet of met veel minder aandacht worden waargenomen.

Selectieve Aandacht

Er is een leuk filmpje over te vinden op You Tube…je zou eigenlijk eerst moeten kijken voordat je verder leest omdat anders de clou al verklapt is!

 

https://www.youtube.com/watch?v=Ahg6qcgoay4

https://www.youtube.com/watch?v=Ahg6qcgoay4

Je ziet in het filmpje twee teams, een met witte shirts en een met zwarte shirts. De opdracht die je als kijker krijgt is: tel het aantal keren dat het team met de witte shirts de bal overspeelt. Aan het eind van het filmpje vraagt de onderzoeker hoeveel keer dit het geval en of je ook iets vreemds is opgevallen? Wat blijkt nu: de meest fanatieke tellers die heel geconcentreerd gericht zijn geweest op de opdracht, hebben goed geteld maar hebben niet gezien dat er een als gorilla verkleed persoon door het beeld heen wandelt. Doordat je een gerichte opdracht krijgt zie je dingen over het hoofd. Het schijnt dat als je dingen niet verwacht dat ze in jouw klas gebeuren dat je ze ook niet ziet. Als tijdens de introductie van dit filmpje de vraag gesteld was: kijk of je iets bijzonders ziet? Dan had je de gorilla waarschijnlijk niet gemist.

Ik kom dit fenomeen ook tegen bij een negatieve groep of bij leerlingen met negatief gedrag. De leerkracht kan prima benoemen wat er allemaal niet goed gaat, maar als ik vraag naar wat de kwaliteit van de groep is of de leerling, valt het meestal stil. We zijn zo gericht op het negatieve gedrag dat we eigenlijk alleen maar meer van het negatieve verzamelen en we de positieve gebeurtenisen niet meer waarnemen.

Een voorbeeld: In een experiment werden gymnastiekoefeningen gedaan door populaire en niet-populaire klasgenoten. De populaire klasgenoten maakten opzettelijk fouten en de niet-populaire klasgenoten deden het foutloos. Toch hadden de klasgenoten alleen fouten ontdekt bij de niet-populaire klasgenoten!

Als je je focust op problemen is dat wat je waarneemt. Als je je focust op kansen of op mooie momenten dan is dat wat je waarneemt. Probeer het deze week eens uit.

  • Vandaag ga ik een leerling zien die behulpzaam is naar een andere leerling
  • Vandaag ga ik een leerling zien die een andere leerling een compliment geeft
  • Vandaag ga iets leren van de leerling met ADHD
  • Vandaag ga ik een groep kinderen zien die genieten van het voetbalspel tijdens het buitenspelen

 

Waarderend Perspectief

In de training Klasse(n)Kracht behandelden we een prachtige casus over een groep die (nog) geen groep is. Kinderen die zich voortdurend met elkaar bemoeien, kinderen die zich meer op zichzelf terugtrekken, veel eilandjes, veel ruzies die maar door blijven etteren and so on. Toen we op zoek gingen naar de kwaliteiten, stonden we eerst stil bij de goede situaties. Coöperatief leren gaat in deze klas eigenlijk heel erg goed! De gymles van de vakleerkracht ook. En waarom gaat dit goed? Dit zijn heel gestructureerde situaties. De kinderen weten precies wat er van ze verwacht wordt, wat ze moeten doen en hoe ze het moeten doen! Ah een prachtige opbrengst! Als je kijkt vanuit het waarderend perspectief worden kleine pareltjes zichtbaar.

Wat is de onderliggende behoefte van deze groep? Wat laten ze ons eigenlijk in hun gedrag zien? Dat zou kunnen gaan over contact (cooperatief leren gaat over samenwerken, overleggen, je met elkaar bemoeien etc) en structuur (routines, voorspelbaarheid, niet kunnen omgaan met vrije situaties).

 

Kwaliteit van de groep

Als we nu de kwaliteit van de groep willen bepalen, vertrekken we vanuit Valkuilgedrag: Bemoeizucht. Want die is bij de leerkracht bekend. De zoektocht is vervolgens: waar is Bemoeizucht een te veel? Bemoeizucht zou een teveel kunnen zijn van de kwaliteit Betrokkenheid. Het positief tegenovergestelde van Bemoeizucht is Zelfstandigheid of Autonomie. Waar deze groep allergisch voor is, is egoïstisch gedrag. En zo hebben we nog een paar kwadranten gemaakt.

 

Kwaliteit                                                                                    Valkuil

Betrokkenheid Bemoeizucht
Egoïsme Zelfstandigheid/Autonomie

Allergie                                                                                      Uitdaging

 

  • Kun jij de Kwaliteiten van je klas zien? Waar is jouw klas van?
  • Waar hebben ze behoefte aan om hun kwaliteit meer te laten zien

 

Voor deze leerkracht viel de puzzel in elkaar. Behalve dat ze samen met haar collega regie gaat voeren op regels, routines en rituelen en veel groepsvormingsactiviteiten en coöperatieve werkvormen gaat gebruiken, kan ze de groep zien. Een enthousiaste, betrokken, op relatie gerichte club die het niet voor elkaar krijgt om dit te laten zien omdat ze de structuur en de voorspelbaarheid, de veiligheid van de regels, routines en rituelen nodig hebben om dit te laten zien.

Mocht je hier graag meer over willen weten? Kijk dan eens of de training Valkuilgedrag iets voor je is.

Fijne Koningsdag en een verschillige groet,

 

Jelly