“Een ritueel maakt dat de ene dag verschilt van de andere dag, het ene uur van het andere”

Antoine de Saint Exupéry in zijn  boek ‘De kleine Prins’.

homestretch1Cito’s zijn klaar. Kinderen zijn ingeschreven in het voortgezet onderwijs en in andere groepen gaan kinderen misschien verhuizen, slaan een groep over of blijven zitten. Oftewel de periode van afscheid nemen breekt aan. Een positieve groep ziet er tegen op om uit elkaar te moeten gaan. Die willen er nog even niet aan denken. Het kan ook zijn dat je je afvraagt wat ‘ze aan het doen zijn’. Veel ruzies onderling, in jouw ogen gaat het vaak om niks. De fase van adjourning, afscheid nemen, is aangebroken. Je ziet soms dat kinderen zich hier op voorbereiden door op elkaar te gaan ‘vitten’. Voor sommigen is afscheid nemen vanuit ruzie veel makkelijker dan het voelen van het gemis. De normen vervagen en er ontstaan meer wrijvingen dan gewoonlijk en de samenwerking stokt wat. Het omgekeerde zie je ook: dat kinderen juist heel erg gaan ‘klitten’ (het reünie syndroom).

In groep acht worden veel activiteiten georganiseerd; een kamp, een musical, een sportdag of een dagje uit. Deze activiteiten zijn vaak erg leuke en gezellige activiteiten. Maar hoe zit het met het ritueel van afscheid nemen?  Je kunt er als school voor kiezen om dit bewust elk jaar met de kinderen te doen. Net zo goed als dat je het schooljaar begint met groepsvormingsactiviteiten, kun je als school ook nadenken over hoe het jaar samen af te sluiten. Hoe organiseer je samen met kinderen het naderende afscheid? Hoe maak je er een betekenisvol ritueel van?

 

Ritueel

Een Ritueel is een gebruik dat steeds terugkeert bij een bepaalde gebeurtenis. In dit geval aan het eind van het schooljaar. Een Ritueel heeft zes kenmerken:

  1. het heeft een vast patroonafscheid groep 8
  2. het bestaat uit woorden, daden en symbolen
  3. je gebruikt het bij belangrijke levenservaringen
  4. het verwijst naar wat belangrijk is
  5. het versterkt het gemeenschapsgevoel
  6. het maakt mensen (weer) sterk

 

Leuk om hier met de groep (en met je team) bij stil te staan. Hoe nemen wij jaarlijks afscheid van elkaar? Dit geldt niet alleen voor groep 8. Welke activiteiten doen wij? Hoe kunnen we nog meer de kenmerken van een ritueel er in verwerken. Hoe kunnen we samen met de kinderen de overgang van een oude naar een nieuwe periode op een bewuste manier vorm geven in een ritueel, zodat leerlingen ook in hun verdere leven deze stappen kunnen toepassen? Wat laten we achter? Wat nemen we mee?

 

Een paar tips:

Klassengesprekken

Voer klassengesprekken met de kinderen over het naderende afscheid en bespreek de signalen van ‘vitten’ of ‘klitten’. Als leerkracht is je rol vooral: actief luisteren naar de gevoelens en verhelderen hoe het komt dat deze verschijnselen optreden.

 Ganzenbord

Neem de groep mee terug in de tijd. Help de leerlingen het jaar te overzien. Welke belangrijke gebeurtenissen zijn er geweest? Wat zijn bijzondere momenten geweest voor de kinderen in de klas? Je kunt een ganzenbord maken op de vloer; de vakjes stellen perioden voor; bij elk vakje wordt een gebeurtenis verteld.

 Herinneringskistje

Zorg voor een houten kist of een schoenendoos. Alle leerlingen krijgen een vel papier. Op de tafel liggen kistjeviltstiften, tijdschriften, plakplaatjes etc. De leerlingen maken een tekening van de mooie momenten van het jaar. Dit kan met symbolen, plaatjes etc. Aan het eind van de les stoppen de leerlingen hun tekeningen in de kist of de doos. Af en toe pak je de doos en laat je kinderen een tekening eruit halen. Een leerling vertelt dan iets over de tekening van een klasgenoot. Wat zijn de herinneringen die hij/zij ziet op de tekening? Iedere leerling omschrijft een tekening van een ander. Wil je meer tips? Ik heb er 10 beschreven. Je kunt het downloaden op www.klassenkracht.nl/downloads/

Welk ritueel gebruik jij? Ik lees het graag in het commentaar hieronder!

Veel succes en plezier met de homestretch!

een verschillige groet,

Jelly Bijlsma

p.s DEEL dit artikel op Facebook met jouw netwerk, zodat steeds meer collega’s kennis kunnen maken met Klasse(n)Kracht.