Ik was voor een observatie in een groep 4. Het was de overgangssituatie van de ochtend naar tussenschoolse opvang. Ik zie twee leerlingen elkaar schoppen en vervolgens achter elkaar aan rennen.

Ik vraag aan leerling X wat gebeurt er? In eerste instantie zegt de leerling niks. Ik herhaal mijn vraag en hij zeg: Ik was Y aan het irriteren. Ik breng de leerkracht op de hoogte en zij voerde het volgende gesprek:

X wat gebeurde er precies?

Ik weet het niet meer zo goed…(leerkracht herhaalt de vraag)…ik was Y aan het irriteren…

Wat deed je dan?

Ik sloeg hem met mijn tas.

Aan welke regel heb je je nu niet gehouden?

Dat we vriendelijk zijn tegen elkaar…

Is iemand slaan met je tas vriendelijk zijn tegen elkaar?

Nee

Wat gebeurt er als je iemand slaat met je tas?

Dan wordt de ander boos op mij of bang voor mij

Wil je dat?

Nee

Wat ga je nu doen? Hoe ga je dit herstellen?

Ik ga sorry zeggen tegen Y en vragen of hij in de pauze gezellig met mij wil spelen.

 

Y Wat gebeurde er precies?

X sloeg mij met zijn tas en dat was mis en toen zei ik ‘mispoes’

En wat gebeurde er toen?

Toen werd X boos en probeerde hij me nog een keer met zijn tas te slaan en probeerde ik hem met mijn been te ontwijken (zag eruit als een trapbeweging).

Wat zijn de regels?

Dat als iemand vervelend doet dat ik dan zeg ‘Stop, hou daar mee op’.

Ja, dan zeg je Ik wil dat je stopt, want ik vind het niet fijn dat je me slaat met de tas. En als je zegt mispoes…zeg je dan dat je het vervelend vindt?

Nee

Wat gebeurt er als jij zegt Mispoes?

Dan gaat X door.

Wil je dat?

Nee

Wat ga je de volgende keer doen?

Zeggen dat ik wil dat hij stopt met mij slaan met zijn tas.

 

 Rood en Groen Gedrag             

Groen-of-rood-vandaag-300x232Rood gedrag is gedrag dat narigheid oplevert: voor jezelf, voor een ander of voor je schoolomgeving. Meestal merk je dat zelf heel goed, omdat een ander of jijzelf er geen prettig gevoel bij heeft (schaamte, schuld, verdriet, boosheid). Dat gevoel is dus vaak een goede graadmeter voor rood gedrag.

Groen gedrag is gedrag waar iedereen zich prettig bij voelt: je houdt dan rekening met jezelf (bijvoorbeeld voor jezelf opkomen) maar je houdt ook rekening met anderen.

De uitdaging is om kinderen rood gedrag te laten veranderen in groen gedrag. Dat betekent dat je er weer bij mag horen, dat we weer samen verder willen en kunnen. Je moet daar wel iets voor doen: luisteren naar elkaar, datgene wat fout is gegaan erkennen, laten zien dat je het anders wilt doen en in overleg de schade herstellen die er ontstaan is.

Rood en Groen gedrag vind je terug bij Herstelrecht. Aan de basis hiervan ligt het begrip respect: respect voor jezelf, respect voor de ander en respect voor je omgeving.

 

 Respect voor jezelf

Als je respect hebt voor jezelf, maak je jezelf niet kleiner of groter dan nodig is. Je durft jezelf te zijn, je vind jezelf de moeite waard, ook al ben je niet perfect (dat is gelukkig niemand). Door tevreden te zijn met jezelf hoef je ook niet jaloers op anderen te zijn. Je kunt natuurlijk altijd iets willen leren. Respect voor jezelf betekent dat je voor jezelf durft op te komen, dat je kwetsbaar durft te zijn en om hulp te vragen als je er zelf niet uitkomt.

 

 Respect voor anderen

respect voor anderenAls je respect hebt voor anderen, accepteer je ander zoals hij is. Als je bepaald gedrag niet leuk vindt van iemand, dan vertel je dat gewoon. Zonder slaan, schoppen of schelden. Dat betekent natuurlijk niet dat iedereen dezelfde mening moet hebben. Soms moet je gewoon accepteren dat een ander anders denkt dan jij. En dat is ook OK. Anderen in hun waarde laten betekent dus ook dat je anders kunt zijn in je uiterlijk, je gedrag, je kleding en je taal. Als je ziet dat iemand ergens niet uitkomt, biedt je hulp aan.

 

 

 Respect voor de omgeving

Als je respect hebt voor je omgeving, betekent dit dat je zorgvuldig omgaat met je eigen spullen, maar ook met de spullen van een ander. Ook schoolmaterialen, de klas, de vrije ruimte, het milieu. Spreek anderen, maar ook jezelf daarop aan als je merkt dat dat niet gebeurd. Door hier met elkaar aandacht aan te besteden leg je de basis voor een goed en gezond pedagogisch klimaat in de klas en in de school.

Door met kinderen te inventariseren wat rood en groen gedrag is, geef je kinderen taal en concrete voorbeelden. Op deze manier kun je met elkaar het ingewikkelde woord respect betekenis geven. Werkt ook binnen een team.