raftenBegon ik in juni met een blog: Begin met het eind voor ogen! . Is het nu tijd voor: Tot hier en nu verder! Het is juni, een mooi moment om terug te kijken op het afgelopen schooljaar. Wat had je voor ogen met de groep? Wat was jullie groepsmissie? Welk doel had jij jezelf, samen met de groep gesteld?

Hoe kijk je momenteel terug op dat proces? Heb je je bestemming bereikt? Moest je onderweg van koers wijzigen? Heb je een andere vaarroute moeten kiezen om uiteindelijk toch op plaats van bestemming te komen? Of is er onderweg iets gebeurd waardoor de groep stuurloos is geraakt? Neem voor jezelf een moment om terug te kijken.

  • Hoe is het gegaan in deze groep?
  • Wat ging er goed?
  • En wat heb jij gedaan waardoor het goed is gegaan?
  • Wat hebben de kinderen gedaan waardoor het goed is gegaan?
  • Wat wil je graag vasthouden?

 

Wat moet jouw collega die volgend jaar de groep krijgt weten over deze groep? Ik hoor vaak dat collega’s niet te veel over een groep willen weten en de tijd willen nemen om zelf de groep te leren kennen. Voor sommige groepen betekent dit een 1-0 voor- of achterstand, dat is maar net hoe je het bekijkt. Want als je weet wat voor type groep je krijgt en in welke fase deze groep zit dan kun je meteen aansluiten bij de groep. Bespreek eens met je collega de volgende vragen:

  • Wat is de kwaliteit van de groep die ik krijg? Wat kan deze groep goed?
  • Wat heeft de groep dit jaar als groep bereikt?
  • Wat zou de volgende stap in groepsontwikkeling zijn?
  • Wat vertelt het sociogram? Horen alle kinderen erbij? Hebben ze een plekje in de groep?
  • Zijn er kinderen voor wie ik iets speciaals moet regelen?
  • Is dat een issue waar ik rekening mee moet houden bij groepsvorming?
  • Hoe kun ik dienstbaar zijn aan dit proces?

 

Of zit je er nog midden in?

Afgelopen week was ik in een groep die ergens onderweg stuurloos is geraakt. Door leerkracht wisselingen in de groep hebben ze de ‘storm op zee’ niet kunnen trotseren. Ze willen wel anders, maar lijken ook gevangen te zitten in hoe het nu is. Ze hebben het heel gezellig met elkaar, te gezellig en daar hebben kinderen ook last van. Ook dat geeft een gevoel van onveiligheid. De normen in de groep zijn gaan vervagen. De uitdaging van de leerkrachten die nu voor de groep staan, is samen met deze groep de normen weer duidelijk krijgen en toewerken naar een goed eind. Dit start bij: aansturing op groepsniveau.

grenzen2De groep is niet meer als groep gericht op de initiatieven van de leerkracht. Als de leerkracht het stilteteken gebruikt om aandacht te trekken, trekt meer dan de helft van de kinderen zich er niets van aan. Het ‘als ik om aandacht vraag, stop je met wat je aan het doen bent, kijk je naar mij en luister je totdat ik zeg dat je weer verder mag werken’, is ver te zoeken. Nu is Luisteren een hele belangrijke vaardigheid, zeker met de waarde Respect als paraplu. Vermoedelijk zijn de leerlingen de afgelopen periode ‘verwend’ met aandacht en zijn ze eraan gewend geraakt om individueel aangesproken te worden. Het ‘ik’ staat centraal in plaats van dienstbaar zijn aan het geheel.

Een basisvoorwaarde om samen te kunnen werken is dat je een situatie weet te creëren waar kinderen gericht zijn op jouw als leerkracht. De leerkracht is de leidinggevende en moet er voor zorgen dat iedereen in de klas aan bod kan komen. In een groep waar veel onrust is, zie je dat deze basisvoorwaarde verdwijnt. Kinderen die niet luisteren worden individueel aangesproken en zoals dat gaat: alles wat aandacht krijgt groeit. Dat betekent dat je ongemerkt een situatie creëert waarbij negatief gedrag meer aandacht krijgt dan positief. En dat het leidinggeven op groepsniveau vervangen wordt door leidinggeven op individueel niveau. Je snapt dat dat een onwerkbare situatie wordt met 25 leerlingen in de klas. 

Hoe pak je dit aan?

Terug naar het begin. Regel centraal stellen en met de kinderen bespreken wat het probleem is en wat daar de gevolgen van zijn: onrust in de klas, niet goed kunnen werken, geïrriteerde juf, vul maar aan. Spreek af dat je deze week deze regel gaat trainen. Dat je op verschillende momenten om stilte vraagt. Je klapt in je handen en zegt: stop met wat je aan het doen bent, leg je pen neer, kijk naar mij en luistert totdat ik zeg dat je weer verder mag werken. Je geeft complimenten aan de kinderen die dit gedrag onmiddellijk laten zien en sluit het af met een compliment: fijn dat jullie allemaal naar mij kijken en luisteren. Als dit lukt scoren ze een punt. Je spreekt van te voren af dat ze punten kunnen verdienen en dat bij x punten een beloning volgt. Dit kun je van tevoren samen met de kinderen bespreken: wat zouden ze graag als groep willen doen en hoeveel punten is dat waard? Zorg dat het niet te makkelijk is om die punten te halen en ook niet onhaalbaar.

Voor de leerkracht van volgend jaar is dit bijvoorbeeld belangrijk om van deze groep te weten. Zo kan zij  bij de start van het nieuwe schooljaar hier vanaf de start, in de forming/normingfase, direct aandacht aan besteden. En kan de groep verder groeien in zijn (groep)ontwikkeling.

PS. Als je mijn blog waardeert wil je dit artikel dan delen met jouw netwerk via de Facebook, Twitter en/of LinkedIn knoppen, zodat ook collega leerkrachten, intern begeleiders , directeuren kennis kunnen maken met Klasse(n)Kracht!

e-book

Mocht je nog niet in het bezit zijn van het gratis e-book, klik dan op:  Aan de slag met Groepsvorming! 108 werkvormen om van een klas een TOP-groep  te maken! 

Fijne week!

Een verschillige groet,

Jelly