PLACE_LINK_HERE
“Between stimulus and response there is a space. In that space is our power to choose our response. In our response lies our growth and our freedom”.

 -Victor Frankl

 

IMG_5467We kennen volgens mij allemaal wel momenten waarop iemand iets zegt waardoor we compleet uit het veld geslagen zijn en soms zeer heftig kunnen reageren. Ik herinner me van mezelf een moment dat ik het overzicht in mijn werk behoorlijk begon te verliezen. Ik had te veel hooi op mijn vork genomen en ik vroeg een collega een bepaalde klus, waar ik me ook niet echt competent in voelde,  van me over te nemen. Zij antwoordde dat ze dat niet ging doen. Op dat moment werd ik enorm kwaad. Mijn collega totaal verbouwereerd achterlatend stampvoette ik met een ‘nou dan niet’ naar het toilet waar ik volledig overstuur een flinke potje ging zitten huilen. Wat was hier aan de hand? Waarom reageerde ik hier zo heftig op? Ik voelde me niet gezien in mijn behoeften, ik voelde me in de steek gelaten. Was dit een volwassen professionele reactie? Nee, dit was een instinctieve reactie. Ik voelde me ‘bedreigd’. In werkelijkheid was dit natuurlijk helemaal niet het geval. Sec gezien stelde ik een vraag en gaf mijn collega daar antwoord op. Terwijl ik reageerde alsof ik op de Savannah liep en achternagezeten werd door een hyena.

In mijn coachingswerk kom ik dit soort voorbeelden veelvuldig tegen. Mensen die in de samenwerking met collega’s geconfronteerd worden met een situatie waarin ze in iets getriggerd worden waar ze heftig op reageren. En bij kinderen kom je dit ook veelvuldig tegen. Daniel Kahneman noemt dit in zijn boek ‘Ons feilbaar denken’ systeem 1 denken.

Systeem 1 werkt automatisch en snel, met weinig of geen inspanning en geen gevoel van controle. Dit zijn automatismen (2 + 2 =), aangeleerde vaardigheden (autorijden), en instinctieve reacties (angsten).

Systeem 2 denken  betreft een proces van denken waarin we bewuste afwegingen maken en vervolgens beslissingen nemen.

Schermafbeelding 2015-10-04 om 11.15.52

Een klein experiment om het verschil te laten ervaren: Lees beide kolommen van boven naar beneden en geef hardop aan of de woorden in kleine of hoofdletters zijn afgedrukt. Als je dat gedaan hebt, doorloop je nogmaals beide kolommen en geef je aan of de woorden links of rechts van het midden zijn afgedrukt door hardop ‘links’ of ‘rechts’ te roepen.

Wat valt je op? Waarschijnlijk toen je moest aangeven of de woorden in hoofdletters of kleine letters zijn afgedrukt, had je weinig moeite met de linker kolom en moet je bij de rechterkolom iets langer nadenken. Bij het benoemen van de positie van de woorden gebeurde waarschijnlijk het omgekeerde. Deze taken doen een beroep op Systeem 2, omdat het aangeven van links/recht, groot/klein niet iets is wat je normaal gesproken doet. Heb je op sommige momenten kunnen ervaren hoe het geven van het juiste antwoord in conflict (klein zeggen, terwijl er groot te lezen valt) en een automatische reactie (uit: Ons feilbaar denken van Daniel Kahneman).

Doe het maar eens met de leerlingen in de klas. Lukt het ze? Wat ervaren zij? En hoe komen ze dat bijvoorbeeld tegen bij het buitenspelen of bij het samenwerken? Waar gaan ruzies vaak over? En hoe heftig (instinctief) wordt er soms gereageerd?

Vermoedelijk worden we in sommige situaties getriggerd door iets waar we op dat moment nog geen bewustzijn over hebben. We reageren in het ‘hier en nu’ op een manier dat hoort bij ‘toen en daar’. Volgens Max Wildschut (Stop Denk Doe) zijn de diepste drijfveren van de mens biosociaal. Sociale belangen die gevormd worden door onze evolutionaire geschiedenis. Belangen zoals acceptatie, erkenning, macht en aanzien, deel willen uitmaken van een groep en ergens goed in zijn. Als we geraakt worden in deze sociale belangen kunnen we hier instinctief heftig op reageren.

Om het gedrag van mensen te begrijpen, zegt hij, moet je kijken naar hoe omstandigheden deze belangen raken. Een van de taken van Systeem 2 is om de impulsen van Systeem 1 te onderdrukken. Systeem 2 is verantwoordelijk voor onze zelfbeheersing.

Er is een techniek ‘surfing the erge’ dat zegt dat je je aandacht richt op het gevoel dat je hebt, maar dat je dit beschouwd van een afstand. Je maakt je als het ware intern los uit het gevoel waardoor er ruimte ontstaat om eigen keuzes te maken.

“Between stimulus and response there is a space. In that space is our power to choose our response. In our response lies our growth and our freedom”. -Victor Frankl

Binnen de Training MensKracht noemen we dit het mentale principe. Dit is het principe dat kan Zelfkennisbeschouwen, objectief kan zijn, afstand kunnen nemen en de dingen die gebeuren in een groter perspectief kunnen plaatsen. Dit is volgens mij waarop mindfulness zo succesvol is. Het leert je je mentale principe te versterken. Het leert je afstand te kunnen nemen en de dingen die gebeuren in een groter perspectief te plaatsen.

  • Wanneer reageer jij in sociale situaties vanuit systeem 1, vanuit je automatische piloot?
  • Weet jij in welke sociale belangen jij geraakt wordt?
  • Hoe zou jij meer ruimte kunnen maken tussen stimulus en response?

Zou je meer ruimte willen creëeren tussen Stimulus en Response? Klik dan hier voor de training De Kracht van Grenzen en Begrenzen. 

Maak het Verschil voor kinderen!

 

Een verschillige groet,

Jelly