“Het zijn niet de problemen zelf die ’t ons zo moeilijk maken, maar de manier waarop we tegen deze problemen aankijken.” (Epictetus)

 

impusliefJe staat voor de klas. Er komt iemand ter observatie. Hij gaat achterin de klas zitten, zo ongeveer recht tegenover je. Je vindt het altijd spannend als iemand komt kijken. Je wilt namelijk goed presteren en gewaardeerd worden voor wat je doet. Daar werk je hard voor. Af en toe kijk je naar het gezicht van de observator. Hij kijkt strak om zich heen. “O, jee”, denk je “wat zou hij van mijn les vinden?”. Je begint je ongemakkelijk te voelen, je krijgt het warm, je voelt een blos naar je hoofd stijgen en je merkt dat je gespannen wordt. Gedachten komen op “hij vindt mijn les vast niks”. Je merkt dat je niet meer doet wat je voorbereid had en je reageert ook iets kribbiger op Luc dan je bedoeling was. Voor je het weet voel je jezelf een waardeloze leerkracht.

Belemmerende gedachten

Wat gebeurt hier? Je neemt iets waar, interpreteert dit gedrag negatief voor jezelf. Je denkt dat de ander denkt dat…Dit geeft jouw een negatief gevoel en vervolgens beïnvloedt dit je gedrag.

In situaties die we lastig of spannend vinden ontstaan er automatische negatieve gedachten in ons hoofd. Ik zie iemand naar mij kijken…waarom kijkt hij naar mij…zie ik er raar uit?…heb ik iets vergeten te doen?…heb ik….

In een donkere periode van mijn leven herinner ik me nog dat ik me zelfs druk kon maken om wat tegenliggers mogelijk zouden vinden van mijn rijstijl…. Ik had duidelijk last van het irrationele idee dat ik altijd en overal goed moest presteren omdat ik mezelf anders een waardeloos figuur wordt. Ik kan je wel vertellen dat dat een zeer vermoeiende gedachtestroom was. Mindreading noemen ze dat, één van de tien veel voorkomende denkfouten. Je schrijft mensen opvattingen toe, die ze bij nader inzien helemaal niet blijken te hebben. Of: mijn collega heeft me vandaag niet gegroet, ze zal wel een hekel aan mij hebben (overhaaste generalisatie). Of: er gaat vast iets mis (catastrofaal denken).

Leerlingen hebben ze ook

Bij leerlingen zie je dit ook terug. Een leerling vindt zichzelf niet goed in
rekenen. Op de een of andere manier onthoudt hij de bewerkingen maar niet en vergeet ook steeds hoe iets moet. De anderen lijken hier geen rekenproblemen
problemen mee te hebben. Hij denkt bij zichzelf “ik kan ook helemaal niks, ik ben gewoon dom” (overgeneralisatie). Hij voelt zich ellendig. De tranen zit hoog en hij heeft geen energie meer tot zijn beschikking om na te denken. Hij wil zijn tranen niet laten lopen, wordt boos op zichzelf of op jou. Staat op, gooit zijn boek door de klas en loopt woedend de klas uit. De klas en jou in verbijstering achterlatend.

RET

In mijn vorige blog schreef ik al over de RET (Rationeel Emotieve Training) en de betekenis die dit voor mij heeft gehad. En mijn kwaadheid dat ik daar op school nooit iets over geleerd had terwijl ik het managen van mijn (negatieve) gedachten eigenlijk vooral mijn leven beheersten. De RET legt de nadruk op hoe mensen denken. Het legt de nadruk op automatische negatieve gedachten. Automatische negatieve gedachten ontstaan in je hoofd op momenten dat je je in een lastige situatie bevindt. Of wanneer iets niet helemaal gaat zoals je zou willen.

Kun jij je bijvoorbeeld herinneren waarbij je een automatische negatieve gedachte had? Wat was de gebeurtenis? Welke gedachte kwam er bij je op? Welk gevoel kwam op en wat was vervolgens je gedrag? Wat deed je als reactie op dat gevoel. We denken heel vaak dat een gebeurtenis een gevoel oproept. In werkelijkheid roept de gedachte over de gebeurtenis een gevoel op. En deze gedachten zijn vaak irrationele gedachten.

4G’s

Hoe kun je nu de irrationele ideeën en gevoelens vervangen door rationele? Dat kun je doen met behulp van de 4 G’s. Er is een Gebeurtenis geweest. Welke Gedachten had je over deze Gebeurtenis. Welke Gevoelens horen daarbij? En tot welk Gedrag leidde dat?

Nu kun je de Gedachte gaan onderzoeken. Zijn ze Rationeel of Irrationeel?

  • Kloppen mijn vooronderstellingen eigenlijk wel?
  • Wie ben ik om te denken dat ik gelijk heb?
  • Wie ben ik om te denken dat anderen zich met mij bezig houden?
  • Hoezo is mijn waarheid de enige waarheid?
  • Waarom wil ik eigenlijk zo populair zijn?
  • Waarom zou ik de perfecte leerkracht moeten zijn?
  • Waarom mogen mijn leerlingen (collega’s) geen fouten maken?

 

negatieve-gedachtenAutomatische negatieve gedachten belemmeren ons bij het omgaan
met lastige situaties. En dat is jammer, want die komen we, gedurende ons leven, regelmatig tegen…

Welke automatische gedachte herken jij? Welke irrationele gedachte zit daar onder? Kun je er een rationele gedachte van maken?

Kennis hebben van de RET helpt je ook het gedrag van je leerlingen beter te begrijpen. We zien het uiterlijk waarneembaar gedrag, maar daar schuilt vaak een hele wereld van gedachten achter.

Succes!

Met een verschillige groet,

Jelly