Overal op scholen worden podia gebouwd. Veel hand en spandiensten worden verricht. Het afscheid nadert voor groep 8 en ook voor de andere groepen komt het afscheid in zicht. De fase van Adjourning, van afscheid nemen, breekt aan.

 

afscheid 3

De kracht van rituelen

Steeds meer rituelen worden onder invloed van bezuinigingen en resultaatgericht denken afgeschaft. Terwijl vieren, terugkijken, met elkaar kijken naar wat we hebben bereikt, mooie herinneringen, moeilijke momenten, ontwikkelingen, heel erg belangrijk zijn om bij stil te staan. Rituelen zijn soms ook de gewoonten die je met elkaar hebt opgebouwd. Bijvoorbeeld elkaar begroeten als je ’s morgens de klas binnen komt. Of altijd starten met een verhaal of een gesprek.

Welke rituelen heb je met de klas opgebouwd? Welke zijn bewust, welke meer onbewust (de informele rituelen). Een positieve groep ziet er tegen op om uit elkaar te moeten gaan. Je ziet soms dat kinderen zich hier op voorbereiden door te gaan ‘vitten’ op elkaar. Beste vrienden krijgen ineens ruzie.

Voor sommige leerlingen is afscheid nemen vanuit ruzie veel makkelijker dan het voelen van het gemis. De normen vervagen en er ontstaan meer wrijvingen dan gewoonlijk en de samenwerking stokt wat. Het omgekeerde zie je ook: dat kinderen juist heel erg gaan ‘klitten’ (het reünie syndroom).

Hoe organiseer je samen met kinderen Afscheid? Hoe maak je er een betekenisvol Ritueel van?

Rituelen

Een Ritueel is een gebruik dat steeds terugkeert bij een bepaalde gebeurtenis. In dit geval aan het eind van het schooljaar. Een Ritueel heeft zes kenmerken:

  • het heeft een vast patroon
  • het bestaat uit woorden, daden en symbolenafscheid 2
  • je gebruikt het bij belangrijke levenservaringen
  • het verwijst naar wat belangrijk is
  • het versterkt het gemeenschapsgevoel
  • het maakt mensen (weer) sterk.

Sta er samen eens bij stil. Wat was onze missie dit jaar? Wat hebben we met elkaar bereikt? Wat hebben we echt geleerd van en met elkaar? Wat waren mooie, speciale momenten? Misschien is er wel een heftige confrontatie geweest en hebben jullie die met elkaar overwonnen. Geef samen met de kinderen vorm aan de overgang van een oude naar een nieuwe periode. Weer een jaar ouder. Misschien blijft er wel een leerling zitten of verhuist naar een andere stad of dorp.

Hoe geef je samen met de kinderen vorm aan de overgang van een oude naar een nieuwe periode op een bewuste manier? In de vorm van een ritueel, zodat leerlingen ook in hun verdere leven deze stappen kunnen toepassen?

5 Tips

Klassengesprekken: 
Voer klassengesprekken met de kinderen over het naderende afscheid en bespreek de signalen van ‘vitten’ of ‘klitten’. Als leerkracht is je rol vooral: aktief luisteren naar de gevoelens en verhelderen hoe het komt dat deze verschijnselen optreden.

Tijdschrift: Maak een tijdschrift met elkaar of een herinneringsboek waarin je terug gaat naar groep 1. Hoe kwam je binnen, wat heb je geleerd, wat herinner je je nog uit elke groep etc?

Ganzenbord:
 Neem de groep mee terug in de tijd. Help de leerlingen het jaar te overzien. Welke belangrijke gebeurtenissen zijn er geweest? Wat zijn bijzondere momenten geweest voor de kinderen in de klas? Je kunt een ganzenbord maken op de vloer; de vakjes stellen perioden voor; bij elk vakje wordt een gebeurtenis verteld. Ik kreeg een tip vorige week dat op www.allesovergedrag.nl een ingevulde ganzenbord staat. Leuk om in kleine groepjes te laten spelen en misschien naar aanleiding daarvan zelf met de klas een vloer ganzenbord te maken en te spelen! klik hier.

Herinneringskistje: 
Zorg voor een houten kist of een schoenendoos. Alle leerlingen krijgen een vel papier. Op de tafel liggen viltstiften, tijdschriften, plakplaatjes etc. De leerlingen maken een tekening van de mooie momenten van het jaar. Dit kan met symbolen, plaatjes etc. Aan het eind van de les stoppen de leerlingen hun tekeningen in de kist of de doos. Af en toe pak je de doos en laat je kinderen een tekening eruit halen. Een leerling vertelt dan iets over de tekening van een klasgenoot. Wat zijn de herinneringen die hij/zij ziet op de tekening? Iedere leerling omschrijft een tekening van een ander.

Jaarkaartjes: Op de site van Malmberg.nl vond ik Jaarkaartjes. Dit zijn kaartjes waar vragen opstaan die refereren aan het afgelopen jaar. Je kunt de plaatjes printen vanaf hun site. Klik hier

Heb jij een leuke werkvorm of een leuke ervaring met een werkvorm?

Schrijf je ervaring hieronder op!

Maak er een mooi en verschillig afscheid van!

Hartelijke groet, Jelly