“Help, waar zijn we aan begonnen, dacht ik de eerste dag toen er de hele dag door kinderen aan mijn tafel stonden omdat ze een fiche kwamen brengen. Maar nu ben ik zó blij dat we met deze groep het traject Klasse(n)Kracht! hebben gedaan. Kinderen hadden werkelijk geen enkel besef van hun eigen gedrag. Mooi om te zien hoe kinderen na twee weken steeds meer grip krijgen op hun eigen gedrag”, aldus een intern begeleider.

“A. is helemaal bijgedraaid. Hij snapte er eerst helemaal niets van waarom hij voor een gesprekje bij mij moest komen. Hij had geen idee dat hij eigenlijk de hele tijd zat te praten met zijn groepsgenoten. Of M. hij realiseert zich nu dat hij vaak hardop denkt wanneer hij een som wil oplossen”.

” En stille kinderen kwamen in de pauze naar me toe…omhelsden me en vertelden hoe blij ze waren… dat het nu rustig in de klas is en dat ze nu eindelijk kunnen werken…”

Bewustwording

Ik blijf kippenvel krijgen van deze verhalen. Elke keer weer realiseer ik me hoe Bewustwording  de allereerste stap is in de begeleiding van dynamische groepen. Neem deze groep 5. Een groep met een flinke club energieke en enthousiaste kinderen. Relatiegericht; zoeken voortdurend contact met elkaar, zeggen wat er in ze opkomt en de leerkracht werkt zich drie slagen in de rondte om hier les te kunnen geven. Daaromheen een hele groep rustige kinderen die zich staande proberen te houden in dit lawaaierige gebeuren. Een creatieve groep. Dol op schilderen, knutselen, met je handen bezig zijn. Maar ook een kwetsbare groep;   veel niveau verschillend en her en der ook ingewikkelde problematieke.

Klasse(n)Kracht!

Begeleiding van een ‘moeilijke’ groep, lees dynamische groep, start altijd met gesprekken. Kleine groepjes kinderen worden uitgenodigd om te vertellen over de sfeer in de klas, wat fijn en niet fijn is, of er gepest wordt en aan het eind de wondervraag. Stel er gebeurt vannacht een wonder en je merkt het als je de volgende ochtend naar school gaat. Jouw wens van een ideale klas is uitgekomen. Wat is er dan veranderd? Waar merk je dat aan? Wat doen de kinderen? Wat doet de juf of meester? En wat doe jij dan anders?

Op basis van deze gesprekken word de terugkoppeling gegeven aan de hele groep. Alleen al het feit dat dit gedaan wordt doet veel kinderen goed. Ze voelen zich gehoord, gezien en serieus genomen. In al die jaren dat ik dit werk doe ben ik steeds weer geraakt door de behoefte die kinderen hebben aan contact en verbinding. Zie mij, hoor mij, luister naar mij. Oordeel niet te snel, maar stel vragen.

Groepsmissie

Op het moment dat je weet waar de groep naar verlangt ga je samen bouwen. Dat betekent dat jij als leerkracht jezelf niet centraal stelt, maar dat je balanceert tussen structuur bieden, zorgzaamheid en samenwerken. Op het moment dat er dingen gebeuren die je niet OK vindt bewaar je die voor een klassengesprek. De kunst is daarbij om datgeen wat je hebt waargenomen op een neutrale manier met de klas te bespreken. Alsof je het thema in het midden van de groep neerlegt en daar samen met de klas omheen loopt.

Stel je merkt op dat er tijdens het buiten spelen het spel: ‘durven, doen en waarheid’ gespeeld wordt. En dat als bepaalde kinderen de beurt hebben zij gekke dingen verzinnen zoals: ‘lik de boom’ of ‘trek je broek naar beneden’. Je vindt dit gedrag niet OK. Je organiseert een Klasse(n)Gesprek en je vertelt de groep wat je hebt waargenomen. Dan laat je het even stil vallen…

Misschien komt er wel een reactie uit de groep. Als dat het geval is, luister je er neutraal naar en je vraagt aan de rest van de groep wie dat herkent? En je vraagt ook naar voor wie het anders is. Je reageert zelf niet op dingen die er gezegd worden. Je probeert vooral zoveel mogelijk meningen uit de groep te halen. Op het moment dat je merkt dat de dingen gezegd zijn die gezegd moeten worden vat je de dingen samen die je gehoord hebt en stel je de vraag wat ze hierover zouden willen afspreken.

Neutraal

Waarom neutraal? Omdat zodra jouw irritatie erdoorheen klinkt er meestal twee dingen gebeuren: een deel van de kinderen past zich onmiddellijk aan jouw wens aan (sociaal wenselijk gedrag) en het andere deel van de kinderen gaat er juist tegenin. In plaats van er samen naar te kijken en te onderzoeken hoe er mee om te gaan, wordt het iets van jou als leerkracht.

Groepsbewustzijn

Doordat je de hele groep vertelt wat je hebt waargenomen, maak je de hele groep bewust van wat er zich in een kleinere groep afspeelt, in het groepsonbewuste zich afspeelt. Hiermee maak je het groepsbewustzijn van de groep groter. En hiermee kun je ook gebruik maken van het oplossingsvermogen van de groep. Als je samen bouwt aan de de sfeer van de groep, zul je het ook samen moeten bespreken. En het start bij bewustwording. Dit kost tijd. Contact en verbinding kost tijd. Op de langere termijn bespaart je dit onnoemelijk veel tijd. En het komt ten gunste van de kwaliteit aan het gevoel van Welbevinden.

Zuid-Nederland wens ik een heerlijke vakantie toe. Noord en Midden: Geniet van de laatste loodjes. Doe ik ook:)

met een verschillige groet,

Jelly.

bron: Deep Democracy. De wijsheid van de minderheid. Jitske Kramer. 2014

Klasse(n)Kracht: met RESPECT voor de Klas. Jelly Bijlsma. 2015