Vlak voor de kerstvakantie schreef ik over een ‘moeilijke’ groep. Een pittige groep 5 met een diversiteit aan hulpvragen: ADHD, leerling met regelmatige woede uitbarstingen, dyslexie, ODD, problemen thuis, veel ruzies op het plein, schoppen, slaan etc. Zeer  stormachtig om les aan te geven. Ondanks de groepsvormende activiteiten en de KIVA lessen die vanaf de start van het schooljaar zijn gedaan, lukte het de leerkracht en de groep niet om door de stormingsfase heen te komen. Vooral de jongens reageren sterk op elkaar en blijven ook maar steeds op elkaar reageren. Ze houden elkaar voortdurend in de gaten en er lijkt onderling een concurrentie strijd gaande te zijn. In ieder geval is de pikorde in de klas nog niet bepaald en is er veel onrust in de groep waardoor leerkrachten kapot zijn aan het eind van de dag en gefrustreerd omdat ze vaak niet de dingen hebben kunnen doen die ze gepland hebben.

Een van de vragen op Facebook was toen “en hoe is het verder gegaan met deze groep”. Toen kon ik daar nog geen antwoord op geven omdat het een actuele situatie was. Nu zijn we een paar weken verder en kan ik dat wel 🙂

Doel 1: Rust in de klas

Op de schaalvraag van 0 – 10  ‘wat vind jij van het groepsklimaat’ scoorden de leerkrachten respectievelijk een 3,5 en  een 5. Op basis van het gesprek was de eerste behoefte: Rust in de klas. Vlak voor de kerstvakantie zijn de voorbereidingen getroffen. De intern begeleider heeft gesprekken gevoerd met de kinderen, in groepjes van 4.

De kinderen geven in de gesprekken aan dat ze het gezellig vinden in de klas, maar dat er ook veel ruzie gemaakt wordt door een groep jongens, dat er soms geschopt wordt, dat sommige kinderen heel boos worden, maar ook dat ze zich beter aan de regels moeten houden en niet schreeuwen, slaan en schoppen. Het verlangen van de groep: Er samen een gezellige groep van maken!

Na de kerstvakantie is er een samenvatting van de gesprekken teruggekoppeld aan de groep.  Ze hebben samen de missie gevormd en vanuit de missie onderzocht hoe dat er uit ziet in termen van gedrag. Met behulp van verschillende werkvormen zijn ze aan de slag gegaan om dit vorm te geven. Er zijn afspraken met elkaar bedacht en uitgekozen en dit alles visueel weergegeven en opgehangen in de klas. Een echte eyecatcher als je de klas binnenkomt. En iedereen in de klas kan het zien!

Het verlangen van de kinderen is echt heel duidelijk. Maar het is ook duidelijk dat ze het zelf nog niet voor elkaar krijgen en dat ze hulp nodig hebben bij het realiseren van een positieve groepsnorm. Nadat het voorwerk gedaan is wordt ook voor de klas het eerste doel: Rust in de klas.

Fichesysteem 

Een van de problemen van een ‘moeilijke’ groep is dat de normen in de groep negatief zijn. Er moet eigenlijk een reset gemaakt
worden. Om er voor te zorgen dat er regie gevoerd kan worden op rust in de klas is het belangrijk dat we in eerste instantie er voor zorgen dat we geen gedoe hebben in de klas. Het fichesysteem is daar een hulpmiddel bij. Voor de leerkrachten is het een manier om het ‘gedoe’ uit de klas te houden en voor leerlingen is het een middel om te reflecteren op gedrag (2015. Klasse(n)Kracht: met RESPECT voor de klas. Jelly Bijlsma).Er worden steeds vier vragen gesteld. De leerkrachten introduceren het fichesysteem Dit is een hulpmiddel

  1. Wat is er gebeurd?
  2. Aan welke regel/afspraak heb je je niet gehouden?
  3. Wat had je in die situatie anders kunnen doen?
  4. Denk je dat je dit kunt? (en zo niet dan oefen je dat met elkaar in een rollenspelletje)

 

De gesprekken buiten de klas zijn in deze fase nodig om kinderen te leren ervaren dat gedrag een keuze is. Het is niet iets wat je overkomt maar iets waar je (soms onbewust) voor kiest. En ook voor kinderen voor wie het in bedwang houden van hun impulsen lastiger is, werkt dit enorm goed. De fiches die dagelijks over blijven worden gespaard. Samen met de groep wordt een activiteit bedacht die ze gaan doen op het moment dat ze xxx fiches bij elkaar gespaard hebben.

 

3 weken later

Na 3 weken is de stand van zaken als volgt:

Beide leerkrachten scoren op de schaalvraag een 7,5 en een 8. We zijn 4 punten gestegen. Wat is er concreet veranderd:

  • het is allemaal heel erg duidelijk voor de kinderen en de leerkrachten. Het effect is dat dat veel rust geeft.
  • We doen het veel meer samen met de kinderen
  • Door ’s morgens de afspraken te herhalen, of samen naar de foto’s te kijken, staan we elke dag in de goede stand
  • Het plezier in het lesgeven is terug.
  • Het werken met groep 5 is weer hanteerbaar, er wordt hard gewerkt en daardoor is er tijd over om andere dingen te doen!
  • Het voelt weer meer ontspannen, daardoor kan ik meer mezelf zijn, ook weer tijd en ruimte voor een grap en een grol. Zelfs polonaise door de klas kan nu.
  • Er wordt meer veiligheid ervaren. Kinderen mogen meedoen.

Dit is het resultaat van de eerste 3 stappen van Klasse(n)Kracht!. Om er nu voor te zorgen dat kinderen eigenaar worden van de sfeer in de klas en groeien in het verantwoordelijk leren worden van hun eigen gedrag gaan we verder met stap 4 t/m 6.

Reflectiegesprekken 

Reflectiegesprekken voeren met de groep speelt hierbij een hele belangrijke rol. In het onderwijs hebben we de neiging om als volwassene te vertellen wat er moet gebeuren en hoe het moet gebeuren. In feite vragen we dan dat kinderen alleen maar hoeven te gehoorzamen. Werkt dat voor jou? Stel, jouw directeur vertelt voortdurend wat jullie als team moeten doen. En je hoeft het alleen maar op te volgen. Wat gebeurt er dan in jullie team? Precies…dat roept weerstand op. In een klas is het niet anders. Kinderen willen meedenken, meepraten, meebeslissen.

Mocht je hier meer over willen weten en leren? Voel je welkom in een van mijn trainingen. In de Basistraining Klasse(n)Kracht met RESPECT voor de klas! leer je om samen met je groep een goede basis neer te leggen voor een veilige pedagogisch klimaat, je leert hoe je regie kunt voeren en waar je regie op moet voeren en hoe je ondanks de dynamiek van een groep de rust kunt bewaren.

Ben je toe aan een volgende stap? Zou je binnen jouw school of stichting de Specialist willen zijn die regie voert op sociale veiligheid binnen de klas en de school? Zou je je collega’s willen ondersteunen en begeleiden bij dynamische groepen? Dan ben je van harte welkom in de Post HBO opleiding Specialist Klasse(n)Kracht! Hier helpen we je om het groepsdynamische proces in je vingers te krijgen en leer je ‘spelen’ met het boven en onderwaterprogramma van de groep.

Zorg dat je voor kinderen het verschil maakt!

 

met een verschillige groet,

Jelly